Witamina B12 – właściwości i norma spożycia

Witamina B12 nazywana kobalaminą lub „czerwoną witaminą” jest związkiem chemicznym zawierającym kobalt jako atom centralny, posiada najbardziej skomplikowaną strukturę chemiczną ze wszystkich witamin. Jest rozpuszczalna w wodzie i naturalnie jest obecna w niektórych produktach żywnościowych, dodaje się ją także do innych produktów żywnościowych jako uzupełnienie diety.

Posiada wiele form takich jak cyjanokobalamina, metylokobalamina,  hydroksykobalamina, akwakobalamina, sulfitokobalamina. Najbardziej stabilną formą jest cyjanokobalamina i dlatego występuje ona w preparatach handlowych. W organizmie ulega ona szybkiemu przekształceniu do metylokobalaminy, która po wymianie na ligand 5′-deoksyadenozynowy staje się aktywnym biologicznie koenzymem-B12 (synonimy: 5-deoksyadenozylokobalamina, dibenkozyd).

Witamina B12 pomaga utrzymać zdrowie układu i naczyń krwionośnych organizmu oraz umożliwia syntezę kwasów nukleinowych (DNA) w komórkach, przede wszystkim szpiku kostnego. Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego tworzenia się czerwonych krwinek i pomaga zapobiegać rodzajowi anemii o nazwie niedokrwistość megaloblastyczna, która sprawia, że ludzie są zmęczeni i osłabieni. Pomaga przekształcić aminokwas homocysteinę do metioniny, co zmniejsza ryzyko chorób serca. Wpływa na metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów.

Wchłanianie przez organizm witaminy B12 z żywności

Kwas żołądkowy i pepsyna uwalnia witaminę B12 od glikoproteiny, do której doczepiona jest w żywności. Następnie B12 wiąże się z tak zwanym „białkiem R”, które jest wytwarzane przez gruczoły ślinowe i żołądek. W jelicie cienkim enzymy trawienne produkowane przez trzustkę, trawią białka R, do których jest przyczepiona B12, co z kolei umożliwia jej przyczepienie się do czynnika wewnętrznego (czynnik wewnętrzny jest rodzajem białka, wytwarzanym przez komórki ścienne żołądka) a powstały kompleks ulega absorpcji w dystalnej części jelita krętego i wymaga receptorów, które odróżniają tylko witaminę B12 związana z czynnikiem wewnętrznym ( nie rozróżniają witaminy B12, która nie jest związana z tym czynnikiem).

U zdrowego człowieka wchłaniane jest około 50% z 1 mcg doustnej dawki witaminy B12, 20 procent z dawki 5 mcg, a ponad 5 procent z dawki 25 mcg10, ale absorpcja zmniejsza się drastycznie, gdy ilość czynnika wewnętrznego jest niewystarczająca5.

Syntetyczna witamina B12

Syntetyczna witamina B12 dodawana do wzbogaconych produktów żywnościowych oraz suplementów diety jest w postaci wolnej i nie wymaga już etapu separacji. Witamina B12 z suplementów jest absorbowana przez proces zwany dyfuzją prostą. Szacuje się, że z suplementów w dużych dawkach >500mcg absorbowany jest ok 1% witaminy B12 i to nawet bez udziału czynnika zewnętrznego11. Można przyjąć, że im większa dawka witaminy B12 tym mniejsze jest jej wchłanianie zarówno z pożywienia jak i z suplementów.

Niedokrwistość złośliwa

Niedokrwistość złośliwa jest chorobą autoimmunologiczną, która wpływa na błonę śluzową żołądka i powoduje zanik żołądka. Prowadzi to do zniszczenia komórek okładzinowych, achlorhydrii (brak kwasu solnego w soku żołądkowym znajdującego się w żołądku) i niewydolności produkcji czynnika wewnętrznego, w wyniku czego występuje złe wchłanianie witaminy B12 1,2,6-8. Niedokrwistość złośliwa, jeśli pozostaje nieleczona, powoduje niedobór witaminy B12, prowadząc do zaburzeń, niedokrwistości megaloblastycznej i dolegliwości neurologicznych nawet przy odpowiednim spożyciu witaminy B12.

Ilość witaminy B12 jest zazwyczaj oceniana poprzez poziom witaminy B12 w surowicy krwi lub osocza. Wartości poniżej około 170-250 pg / ml (120-180 pikomoli / l) dla dorosłych 2 wskazują na niedobór witaminy B12. Jednak dowody wskazują, że stężenie witaminy B12 w surowicy może nie odzwierciedlać stężenia wewnątrzkomórkowego 3.

Homocysteina i kwas metylomalonowy

Podwyższony poziom homocysteiny w surowicy (wartości > 13 mikromoli / l)9 może również sugerować niedobór witaminy B12. Jednakże ten wskaźnik nie jest zbyt miarodajny ponieważ zależy od innych czynników takich jak niski poziom witaminy B6 lub poziomu kwasu foliowego2.

Podwyższony poziom kwasu metylomalonowego we krwi (wartości > 0,4 mikromoli / l) może być bardziej wiarygodnym wskaźnikiem stanu witaminy B12, ponieważ wskazują on na zmianę metabolizmu, który jest charakterystyczny dla niedoboru witaminy B12 2-4,9.

Normalny poziom tego kwasu w moczu wynosi 0.08 do 0.56 mmol/l. Podwyższony poziom oznacza niedobór tej witaminy (chociaż w przypadku badania moczu niewydolność nerek i zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej mają również wpływ na poziom tego kwasu).

Witamina B12 norma spożycia

Wg zaleceń dietetycznych opracowanych przez Food and Nutrition Board (FNB) w Instytucie Medycyny (IOM) Narodowej Akademii (USA) zapotrzebowanie dzienne na witaminę B12 jest zależne od wieku.

Średnie dzienne zalecane ilości dla różnych grup wiekowych są wymienione poniżej w mikrogramach (mcg)2:

Grupa wiekowa Zalecana ilość
Niemowlęta do 6 miesięcy 0,4 mcg
Niemowlęta 7-12 miesięcy 0,5 mcg
Dzieci 1-3 lat 0,9 mcg
Dzieci 4-8 lat 1,2 mcg
Dzieci 9-13 lat 1,8 mcg
Młodzież 14-18 lat 2,4 mcg
Dorośli 2,4 mcg
Kobiet w ciąży 2,6 mcg
Kobiety karmiące piersią 2,8 mcg

W przypadku niedoboru witaminy B12 dawki lecznicze są o wiele większe. Zalecany sposób i dawki szukaj w artykule – Występowanie i źródła witaminy B12

Źródła do artykułu
1. Combs G. Vitamin B12 in The Vitamins. New York: Academic Press, Inc., 1992.
2. Institute of Medicine. Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, DC: National Academy Press, 1998.
3. Clarke R. B-vitamins and prevention of dementia. Proc Nutr Soc 2008;67:75-81. [PubMed abstract]
4. Klee GG. Cobalamin and folate evaluation: measurement of methylmalonic acid and homocysteine vs vitamin B(12) and folate. Clin Chem 2000;46:1277-83. [PubMed abstract]
5. Carmel R. How I treat cobalamin (vitamin B12) deficiency. Blood.2008;112:2214-21. [PubMed abstract]
6. Gueant JL, Safi A, Aimone-Gastin I, Rabesona H, Bronowicki J P, Plenat F, et al. Autoantibodies in pernicious anemia type I patients recognize sequence 251-256 in human intrinsic factor. Proc Assoc Am Physicians 1997;109:462-9. [PubMed abstract]
7. Kapadia CR. Vitamin B12 in health and disease: part I—inherited disorders of function, absorption, and transport. Gastroenterologist 1995;3:329-44. [PubMed abstract]
8. Johnson MA. If high folic acid aggravates vitamin B12 deficiency what should be done about it? Nutr Rev 2007;65:451-8. [PubMed abstract]
9. Andrès E, Federici L, Affenberger S, Vidal-Alaball J, Loukili NH, Zimmer J, et al. B12 deficiency: a look beyond pernicious anemia. J Fam Pract 2007;56:537-42. [PubMed abstract]
10. Heyssel RM, Bozian RC, Darby WJ, Bell MC. Vitamin B12 turnover in man. The assimilation of vitamin B12 from natural foodstuff by man and estimates of minimal daily requirements. Am J Clin Nutr. 1966;18:176–184. [PubMed]
11. Berlin H, Berlin R, Brante G. Oral treatment of pernicious anemia with high doses of vitamin B12 without intrinsic factor. Acta Med Scand. 1968;184:247–258. [PubMed]
Witamina B12 – właściwości i norma spożycia
Ocena 4.5 głosów: 17

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.