Po maratonie w Nowym Jorku świat biegaczy obiegła smutna wiadomość: 24-letnia Rachel Apa upadła na trasie i zmarła w szpitalu, mimo kilku godzin walki lekarzy o jej życie. Jak przekazał „New York Times”, jej ojciec jako przyczynę podał rabdomiolizę. Młoda, wysportowana osoba, miesiące przygotowań, a jednak. Skoro biegasz albo wybierasz się na swój pierwszy start, warto wiedzieć, czym to jest i jak zmniejszyć ryzyko.
Czym jest rabdomioliza
Najpierw uspokojenie: to stan stosunkowo rzadki, a zgon z jego powodu jest jeszcze rzadszy. W USA odnotowuje się rocznie około 26 tysięcy przypadków. Rabdomioliza to rozpad tkanki mięśniowej. Sam w sobie nie zagraża życiu, a lekarz z Johns Hopkins Medicine przekonuje, że po maratonie większość biegaczy miałaby podwyższony poziom markera rozpadu mięśni we krwi. Pod koniec długiego wysiłku mięśnie po prostu mogą mieć za mało energii.
Kłopot zaczyna się, gdy rozpad jest duży. Do krwi trafia wtedy białko, które może uszkadzać nerki, oraz sporo potasu. Nadmiar potasu może zaburzyć rytm serca. Zwykle nerki wydalają go z moczem, ale przy gwałtownym, masowym rozpadzie mięśni mogą nie nadążyć. Eksperci zaznaczają, że rabdomioliza nie jest częstą przyczyną zatrzymania krążenia, lecz może do niego prowadzić pośrednio, przez zaburzenia elektrolitów lub niewydolność nerek.
Co podnosi ryzyko
Problem nie dotyczy tylko biegania. Zdarza się też np. u osób trenujących CrossFit. Najczęściej chodzi o wysiłek na granicy możliwości, a zawody sprzyjają temu bardziej niż trening. Ryzyko jest większe, gdy ktoś jest słabo przygotowany i na starcie wyciska z siebie wszystko. Rolę odgrywają też odwodnienie, upał i za mało węglowodanów. W 2022 roku podczas upalnego maratonu w Nowym Jorku odnotowano nietypowo dużo, bo 24 przypadki.
Pić trzeba z głową, bo nadmiar wody też szkodzi: rozcieńcza sód we krwi. Lekarz radzi więc pić do pragnienia, a podczas długiego lub gorącego biegu uzupełniać elektrolity. Ryzyko mogą zwiększać również niektóre leki, na przykład statyny i część leków przeciwdepresyjnych, a także choroby mięśni czy skłonności genetyczne. Jeśli rabdomiolizę miałeś ty lub ktoś z twojej rodziny, warto omówić to z lekarzem przed ambitnym startem. Leków nie odstawiaj na własną rękę.
Młodsi biegacze mogą być bardziej narażeni, prawdopodobnie dlatego, że chętniej ryzykują i częściej ignorują sygnały z ciała. Eksperci podkreślają przy tym, że to ogólne czynniki ryzyka, a nie ustalenia dotyczące konkretnej tragedii w Nowym Jorku.
Sygnały alarmowe i co robić
Trudność w tym, że po maratonie boli prawie wszystko. Alarmować powinien ból wyraźnie silniejszy, niż się spodziewasz, zwłaszcza w pracujących mięśniach, a także osłabienie i obrzęk. Zwróć też uwagę na kolor moczu: ciemnopomarańczowy lub rdzawy to możliwy wczesny objaw. Jeśli towarzyszy mu ból mięśni, jedź na szpitalny oddział ratunkowy, gdzie sprawdzą poziom markera rozpadu mięśni we krwi. Według amerykańskiego CDC im wcześniej zaczyna się leczenie, tym większa szansa na powrót do zdrowia bez trwałych skutków.
W praktyce: przygotowuj się stopniowo, nie rób z dnia zawodów życiowego eksperymentu, jedz węglowodany, pij rozsądnie i zwalniaj w upale. Trudny wysiłek bywa niekomfortowy, ale duszność, ból w klatce piersiowej czy nietypowe objawy to nie powód, by „zacisnąć zęby”. To moment, by się zatrzymać i poprosić o pomoc.
Źródło: źródło (https://www.runnersworld.com/health-injuries/a74362035/rhabdo-runners-warning-signs/)
Materiał informacyjny, nie stanowi porady medycznej.
