Rak jajnika często wraca po chemioterapii, a przerzuty odpowiadają za około 90% zgonów z jego powodu. Naukowcy z amerykańskiego Wistar Institute znaleźli możliwy trop: komórki nowotworowe, które przeżyły leczenie, mogą wydzielać fruktozę, czyli cukier obecny w owocach, miodzie, zwykłym cukrze i słodzonych napojach. Zanim sięgniesz po panikę, jedno zastrzeżenie: to na razie badania przedkliniczne, nie na pacjentkach.
Komórki po chemii wciąż wysyłają sygnały
Chemioterapia na bazie platyny uszkadza DNA komórek nowotworowych i blokuje ich podział. Część komórek przeżywa, przestaje się dzielić, ale nadal jest aktywna biologicznie. Wydziela substancje, które wpływają na sąsiednie komórki.
Badacze oddzielili te wydzielane cząsteczki od samych komórek. Okazało się, że w modelu przedklinicznym wystarczyły same cząsteczki, by wyraźnie nasilić rozsiew nowotworu. Wśród nich znaleźli fruktozę, która działała jak sygnał, a nie tylko paliwo. Zachęcała sąsiednie komórki do łatwiejszego odrywania się i wędrowania.
Cholesterol jako klej między komórkami
Mechanizm wygląda tak: fruktoza obniża produkcję cholesterolu w sąsiednich komórkach nowotworowych. Cholesterol to nie tylko zmora serca. Jest też budulcem błon otaczających komórki i pomaga utrzymywać połączenia między nimi, coś w rodzaju biologicznego kleju. Gdy jest go mniej, połączenia słabną, a komórki łatwiej się odrywają i mogą się rozsiewać.
W doświadczeniach na modelu przedklinicznym duże ilości fruktozy, porównywalne z tymi w słodzonych napojach, nasilały sygnały kojarzone z rozsiewem nawet bez chemioterapii. Autorzy zaznaczają jednak, że nie sprawdzono, czy ograniczenie fruktozy poprawia rokowania pacjentek. Nie wiadomo, czy jedzenie cukru powoduje rozsiew raka u ludzi.
Ciekawy jest też wątek leków. Skoro obniżony cholesterol osłabia połączenia między komórkami, naukowcy sprawdzili statyny, czyli popularne leki na cholesterol. W laboratorium same statyny również osłabiały te połączenia. Badacze chcą teraz zbadać, czy takie leki mogą wpływać na skuteczność chemioterapii. To szczególnie istotne, bo rak jajnika najczęściej dotyka kobiet po menopauzie, które często już biorą statyny.
Co z tego wynika dla ciebie
Przede wszystkim: nie odstawiaj statyn na własną rękę. Wyniki nie były testowane na pacjentach, a autorzy wprost zaznaczają, że to nie powód do przerywania leczenia. Jeśli bierzesz statyny lub jesteś w trakcie terapii onkologicznej, pytania zadaj lekarzowi prowadzącemu.
Jeśli chodzi o dietę, na konkretne zalecenia z tego badania jest za wcześnie. Jedno się jednak nie zmienia: ograniczanie słodzonych napojów i mocno przetworzonej żywności ma sens niezależnie od raka, bo pomaga w utrzymaniu wagi i zdrowia metabolicznego. Nie chodzi o unikanie owoców, bo badanie dotyczyło dużych dawek fruktozy w modelu laboratoryjnym, nie zwykłego jabłka.
Naukowcy podejrzewają, że podobny mechanizm może działać w innych nowotworach rozwijających się w obrębie brzucha i tułowia, jak rak trzustki, jelita grubego czy wątroby. Podkreślają jednak, że na razie nie można tego uznać za regułę. Zespół planuje kolejne eksperymenty, które to sprawdzą.
Źródło: źródło (https://www.sciencedaily.com/releases/2026/11/261111221501.htm)
Materiał informacyjny, nie stanowi porady medycznej.
