Lekarz mówi, że terapia „prawdopodobnie pomoże”. Albo że „raczej nie zadziała”. Brzmi zupełnie inaczej, a za oboma sformułowaniami może stać ta sama liczba. Naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego sprawdzili, jak takie słowa wpływają na decyzje o leczeniu u osób z autyzmem i bez niego. Wniosek: dobór słów może przesądzić o wyborze, a nie wszyscy reagują na niego tak samo.
Jedno słowo, różne liczby
Określenia typu „możliwe” czy „mało prawdopodobne” są nieprecyzyjne. Dla jednej osoby „możliwe” oznacza 20 procent szans, dla drugiej 60. Lekarze często mówią jednak właśnie w ten sposób, zamiast podawać dokładne wartości.
W badaniu wzięło udział 138 dorosłych: 48 osób ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu (to zaburzenie rozwojowe, które wiąże się z innym sposobem komunikowania się i rozumienia języka) oraz 90 osób bez autyzmu. Uczestnicy mieli wyobrazić sobie, że doradzają przyjacielowi, czy zdecydować się na drogą terapię przewlekłych migren. Rokowania lekarza podawano na dwa sposoby: w procentach (np. „30 proc. szans na sukces”) albo słowami o pozytywnym lub negatywnym wydźwięku („to możliwe” kontra „to mało prawdopodobne”). Na koniec każdą frazę trzeba było przełożyć na liczbę.
Trzy style podejmowania decyzji
Osoby z autyzmem przypisywały różnym słowom bardziej zbliżone wartości liczbowe niż pozostali uczestnicy. Ciekawsze jest jednak to, jak podejmowały decyzje. Analiza wyłoniła trzy grupy.
Pierwsza, w której przeważały osoby z autyzmem, kierowała się głównie wydźwiękiem słów, czyli tym, czy zdanie brzmiało pozytywnie, czy negatywnie. Liczba, jaką sama przypisała danej frazie, miała dla niej mniejsze znaczenie. Druga, złożona głównie z osób bez autyzmu, opierała się na liczbach i była mniej podatna na sposób sformułowania. Trzecia, mieszana, brała pod uwagę jedno i drugie.
To nie jest podział na „my” i „oni”. Grupy się przenikały, a w każdej z nich znalazły się osoby z obu kategorii. Badanie opisuje tendencje, a nie regułę dla każdego człowieka. Autorzy zaznaczają też, że próba była zróżnicowana pod względem wieku i możliwości intelektualnych, a zadanie miało charakter hipotetyczny. Dlatego potrzebne są kolejne badania, które wyjaśnią, skąd biorą się te różnice.
Co możesz z tym zrobić
Wniosek dotyczy każdego pacjenta, bo sposób przedstawienia ryzyka wpływa na nas wszystkich, choć w różnym stopniu. Zanim więc zdecydujesz o leczeniu lub zabiegu, dopytaj lekarza o konkrety:
Poproś o liczby, na przykład: „Ile to osób na stu?”. Zapytaj, co dokładnie znaczy „ryzyko”, „skutek uboczny” czy „poprawa”. Powtórz własnymi słowami, co zrozumiałeś, i sprawdź, czy lekarz to potwierdzi. Warto też zadać pytanie w drugą stronę: „Jak to brzmi, gdy powiem to odwrotnie?”. Skoro 30 proc. szans to jednocześnie 70 proc. ryzyka niepowodzenia, obie wersje warto usłyszeć.
Jeśli towarzyszysz w wizycie komuś z autyzmem albo jesteś rodzicem lub nauczycielem, nie zakładaj, że „prawdopodobnie” znaczy dla niego to samo co dla ciebie. Autorzy badania apelują do lekarzy i nauczycieli, by łączyć słowa z konkretnymi liczbami, wyjaśniać kontekst i upewniać się w rozmowie, że przekaz został zrozumiany tak, jak zamierzali.
Materiał informacyjny, nie stanowi porady medycznej.
Źródło: źródło (https://neurosciencenews.com/autism-words-numbers-risk-decisions-32410/)
Materiał informacyjny, nie stanowi porady medycznej.
